Wijk in Arnhem Alteveer: “Kom hier breng geld”

 

"Kom hier breng geld"

 

Brullende leeuwen, een piepende tram en een concert aan vogelgezang. Dat is de typische mix aan geluiden die je in Arnhem alleen in Alteveer en Cranevelt hoort. Vanwege de nabijheid van Burgers Zoo en het Nederlands Openlucht museum.

Een wijk met voor- en naoorlogse woningen (Alteveer) en woningen uit de optimistische jaren zestig (Cranevelt), toen de sky de limit leek te zijn. Een vergrijsde wijk, die ‘gelukkig ook verjongt’, waardoor het verenigingsleven weer op bloeit. De in de jaren zestig gebouwde Verrijzeniskerk, wordt binnenkort gesloopt, het carillon is er al uitgehaald. Wat op de plek van de kerk komt is omstreden.

 

“Dat carillon is door de wijk in de jaren zestig bij elkaar gespaard door de opbrengst van het verzamelde oud papier,” weet mevrouw Companjen (84) zich te herinneren. Zij woont 54 jaar in een van de huizen aan de Sweelincklaan van de toenmalig socialistische Algemene woningbouwvereniging Arnhem, nu Portaal. De in 1993 overleden oud-kunstredacteur van het (sociaal democratische) Vrije Volk en de latere hoofdredacteur van de Nieuwe Krant, Adri Laan, die verder in de straat woonde ergerde zich er aan dat hij, als atheïst, met ‘zijn’ oude kranten aan de komst van dat carillon heeft bijgedragen. Elke zondagochtend werd hij daaraan herinnerd. Op het ritme van de klok zong hij dan: “kom hier, breng geld!”

Het carillon is nu aan het verpleeghuis Regina Pacis aan de Velperweg geschonken. Wat er op de plek van de kerk komt, die eind dit jaar gesloopt wordt, is nog onduidelijk. De buurt is in een ellenlange procedure verwikkeld met de projectontwikkelaar, die er 8 woningen en 17 appartementen wil bouwen. “Het meest omstreden is dat, die appartementen direct aansluiten aan de bestaande bouw. Daardoor krijg je één groot aaneengesloten bouwlijn, die nergens anders in deze buurt bestaat,” weet Maurice Lankheet (35). Hij maakt deel uit van de derde generatie Alteveer-bewoners en is lid van de wijkraad en voorzitter van de wijkvereniging. Er wordt nu bemiddeld tussen de bezwaarmakers uit de buurt en de projectontwikkelaar. Bloemmist Henny van Stijn (63) is van de tweede generatie en is geboren en getogen ‘op’ Alteveer. Hij herinnert zich dat hij met (de latere fietsenmaker) Rob Slijkhuis en Van der Sluis van de melkhandel op het braakliggende terrein waar later de kerk is gebouwd, speelde en op de motor crosste. Van Stijn’s vader, eveneens Henny, dreef al vanaf de bouw in 1938 een groentezaak aan de Beethovenlaan. ‘Het pleintje,’ zoals het door bewoners wordt genoemd, herbergt nog steeds veel winkels: van slager, bakker, kapper, drogist tot supermarkt en fietsenmaker. Zelfs een snackbar en café ontbreken niet. Van Stijn’s verandering van nering van groenten naar bloemen, typeert de verandering in tijd: in alleen de groentehandel valt geen brood meer te verdienen. Hij en zijn vrouw zijn bijtijds overgeschakeld en omgeschoold tot bloemsierkunstenaars. Mevrouw Companjen is trouwe klant gebleven: “het is hier heerlijk wonen. Zo vlak bij het winkelpleintje, de bus, de dierentuin en het openluchtmuseum.” “Het is net een dorp,” aldus Van Stijn’s vrouw Netty Bokma.

 

Cranevelt: nooit afgebouwd

Nooit is Cranevelt, dat in de begin jaren zestig is gebouwd, helemaal afgebouwd. “Er waren plannen om hier zo’n twintigduizend mensen te huisvesten. Dat is er nooit van gekomen, omdat het Rijk een streep door de plannen zette. Arnhem mocht vanwege het natuurgebied, niet meer verder in noordelijke richting uitbreiden.”

Ronald Verhoeff (61) weet zich dat te herinneren als de dag van gisteren. Met zijn neef vestigde hij op het Oremusplein in 1964 de fotozaak Foto Kramer (later foto Cranevelt) met een filiaal in de binnenstad aan de Looierstraat. Zijn winkel is een ontmoetingsplek voor bewoners: een kopje koffie, een praatje, een verhaal, een herinnering. Op de tafel in het zithoekje liggen kranten en fotoboeken. Zijn neef heeft een fotoboek samengesteld met foto’s van zijn opa Nico Kramer “Arnhem voorjaar 1945”.  Nico Kramer (toen 64 jaar oud) kreeg van de autoriteiten als eerste fotograaf toestemming om in het voorjaar van 1945 – in het bevrijde, maar nog geëvacueerde Arnhem – de stad in te gaan. Hij fotografeerde de deels verwoeste stad, vernietigde trams die hun eindpunt niet hadden bereikt, huizen waarvan het dak afgeblazen was door een granaat of bominslag. Deel twee van het fotoboek is nog te koop bij Foto Cranevelt op het Oremusplein. Verhoeff:  “mensen komen bij mij langs om in de fotoboeken te kijken wat er met hun huis in de oorlog gebeurd is.” Bijtijds is hij met zijn tijd mee gegaan en is hij overgeschakeld op digitaal. Zijn klanten komen van overal uit de omgeving: van Dieren tot Velp en Hoenderloo.

 

Wist u dat…

 

… het Oremusplein vernoemd is naar de bekende Arnhemse musicus Jacobus Gerardus Oremus (1877-1946). “Hij speelde op het orgel van de Eusebiuskerk stiekem het Wilhelmus, toen de Duitsers Arnhem al bezet hadden,” weet zijn kleinzoon Frans Oremus uit Den Haag trots te melden.

 

Maycrete noodwoningen gespaard

 

Symbool opbouw stad

 

Afgelopen week maakte de woningbouwvereniging Portaal bekend dat de zestien Maycrete-woningen aan de Catharina van Rennesstraat in Alteveer gespaard blijven. De bewoners, die lange tijd voor behoud van de ‘noodwoningen’ gestreden hebben, reageren verheugd.

“Arnhem wil alles afbreken en er nieuw en meer voor in de plaats zetten. Het karakter van de stad gaat daarmee verloren,” zegt Frank van der Weide (52). Hij is een van de kunstenaars die na het vertrek van de meeste oud-bewoners zijn atelier heeft in een Maycrete-huis. “We hebben lang gelobbyd om de woningen, die plaats moesten maken voor nieuwbouw, te behouden.” De zestien woningen werden vlak na de Tweede Wereldoorlog gebouwd als noodwoning. Tijdelijke betonplaatwoningen die zo’n vijftien jaar mee moesten om de toenmalige, acute woningnood te lenigen. De naam van de Maycrete-woningen is ontleend aan de naam van de ontwerper, de Amerikaan Maybeck en het Engelse woord voor beton, ‘concrete’. Eerder waren er plannen om een dubbele Maycrete-woning in het nabij gelegen Nederlands Openluchtmuseum te plaatsen als historisch erfgoed van het naoorlogse Nederland in opbouw.

Advertenties

Over hermanspinhof

journalist/ writer, print, television, radio photographer
Dit bericht werd geplaatst in Sfeer nieuws. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s