Arnhem Lombok

Wonen naast het gevang
 
ARNHEM – Hoe is het om naast de ‘Koepel’ te wonen? De penitentiaire inrichting De Berg, zoals de Koepel officieel heet. In de jaren 1882-1886 verrees deze kolos in het landgoed Den Brink, aan de rand van de huidige wijk Lombok.
 
“In het begin toen ik hier kwam wonen, afgelopen december, werd ik er gedeprimeerd van als ik de pas ontslagen gevangenen met een plastic tas in hun hand zag staan wachten. Niemand, geen familie, geen vrienden, om ze op te halen,” vertelt een jonge moeder, die met haar driejarig zoontje en echtgenoot tegenover de gevangenis woont. “Nu het volop zomer is, staat de boom in volle bloei en kan ik ze niet meer zien staan, hier vanaf de tweede etage.”
Een buurman verder op, Auke Koesen, woont al bijna twintig jaar tegenover de Koepel. “Een groot voordeel is dat het een rijksmonument is en er dus geen hoge flat gebouwd kan worden. Vervelend vind ik de parkeeroverlast. Vooral het tweehonderd man tellende personeel parkeert overal hun auto en liefst allemaal zo dicht mogelijk voor de deur. Terwijl er toch voor hen een speciaal parkeerterrein is, bovendien stoppen de bussen hier onder aan de straat.” Waar sommigen hinder van ervaren, ervaren anderen dat weer niet. Koesen: “Buiten de bezoekuren, staan er wel eens vrienden en familieleden naar de gevangen te roepen. Dat is soms wel komisch. Ik heb daar geen last van. Een kindje van een jaar of vier hoorde ik laatst roepen: ‘ik ga mijn vader in het hotel bezoeken.’”
Als de straf er opzit en de gevangenen vrijgelaten worden, staan ze op straat. Zonder iets, alleen met een plastic zak in hun hand. Ze vragen dan de weg naar het station en als ze geld hebben, wat meestal niet het geval is, kopen ze bij de eerste de beste buurtwinkel een buskaart. Koesen: “Ik was een keer mijn huissleutels vergeten. Toen hielp een pas ontslagen gedetineerde mij binnen één minuut de voordeur open te krijgen. Ik maak wel eens een grapje en zeg tegen de taxichauffeur als ik thuis kom, zet me maar af bij de Koepel. Ik ben even met verlof geweest. Nou dan kijken ze toch wel raar op.”
 
Solidariteit helpt middenstand
 
ARNHEM – Met steun vanuit de buurt heeft de Chinese cafetaria Fong op de hoek van de Oranjestraat, na een rampzalige brand, de deuren op 19 juli weer geopend. Onderlinge solidariteit verklaart een deel van het succes van de opvallend aanwezige middenstand in Lombok. Maar wat is nog meer het geheim van het succes?
 
“Lombok is net een klein dorp midden in de stad. Mensen kennen en helpen elkaar en komen vaak weer hier terug wonen, als ze ouder zijn,” zegt Magda Vonk. Samen met haar man Hans Vonk drijft ze al 20 jaar een eigen zaak aan de Oranjestraat waar van alles te koop is: van sigaretten en tijdschriften, tot planten, geneesmiddelen en het bijvullen van cartridges voor printers. “Een echte buurtwinkel, waar iedereen komt,” zegt Vonk.
Een bewijs van de onderlinge solidariteit tussen buurtbewoners en de middenstand is de heropening van de cafetaria van familie Fong. De bloemist, Ron Buyck, had een bloemstuk gemaakt, buurtbewoners hadden geholpen met het puinruimen na de fatale brand en bij Vonk in de winkel stond een pot waarin geld kon worden gedeponeerd. Rob Peters van de wijnhandel verderop in de straat onderstreept het belang van onderlinge saamhorigheid tussen bewoners en middenstand voor de levendigheid van de wijk. “Bedrijven in de buurt kunnen ook wat betekenen voor de bewoners. De plaatselijke overheid zou er meer aan moeten doen, om bedrijven in de buurt te houden. Het is niet goed als alles op één plek geconcentreerd wordt. Dat betekent meer verkeer heen en weer en extra parkeerproblemen.”
Opvallend is dat daar waar in veel wijken de middenstand verdwenen is, deze er in Lombok nog is. In de relatief kleine buurt van nog geen 2000 inwoners zit een bloemist, een buurtsupermarkt, een fietsenmaker, een kapper, een wijnhandelaar, een lijstenmaker, een tweedehandsautohandel, een drogist/sigarenzaak, twee kunstgaleries, een Grieks restaurant en een snackbar en minder zichtbare bedrijven als een pedicure en kunstenaarsateliers. Van vitaal belang voor de middenstand is dat bewoners blijven kopen bij hun buurtwinkels. Peters: “het is een leuke wijk, waar mensen initiatieven nemen. Zo hebben bewoners weer nieuw leven geblazen in buurthuis ’t Huuske, nadat het bijna ter ziele was gegaan. Er is een basisschool, de Heijenoordschool, in de buurt en er komen nieuwe bedrijven die goed aansluiten op de behoefte van mensen, zoals de lijstenmaker hier op de Alexanderstraat. Er wonen hier nogal wat kunstenaars.” Het geheim voor het behoud van de buurtwinkels is lastig te achterhalen. Lage vaste kosten, maar vooral ook goed communiceren en aansluiten op de veranderende behoefte van mensen. Zoals Vonk, van oorsprong een sigarenzaak zijn assortiment en diensten verruimd heeft. De bloemmist die naast bloemen ook sieraden, tassen en decoraties voor in de woning verkoopt. Peters: “er is nog ruimte voor nieuwe diensten. Het Griekse restaurant naast me heb ik gezegd om ook Griekse delicatessen te verkopen. Ik denk dat mensen dat wel willen.”
 
 
ARNHEMOp 9 februari voltrok zich het drama voor de familie Fong. De dag van de brand.
Dochter Tina: “Mijn ouders waren die ochtend op weg naar de cafetaria om de zaak te openen. Onderweg hoorden ze al een sirene van een brandweerwagen, die hen zelfs passeerde. De brandweerwagen sloeg de Oranjestraat in en dus werden ze nieuwsgierig waar de brand zou zijn. Eenmaal aangekomen aan het begin van de Oranjestraat, zagen ze dat hún cafetaria in brand stond. Niks anders dan hevige vlammen sloegen uit de ramen. Mijn moeder is flauwgevallen na het zien van de ravage en mijn vader kon geen woorden meer uitbrengen. De zaak betekende alles voor hen!” “Bij de wederopbouw hebben we veel hulp gehad van vrienden, de eigenaar en buurtbewoners. Van puin ruimen tot opnieuw inrichten. Zonder hun steun had de verbouwing langer geduurd. We zijn iedereen erg dankbaar voor de geboden hulp.”
 
 
ARNHEM – Jaarlijks worden in de wijk verschillende feesten georganiseerd zoals Koninginnedag, de Sinterklaasoptocht en op 16 september de autovrije dag. Met muziek, straatfeesten, theater en kinderspeelwedstrijden wordt dat ook dit jaar gehouden. Meer informatie te bevragen via mail autovrijedag@arnhemwest.nl of 026-3701525.
 
ARNHEM17 september zijn de jaarlijkse herdenkingsbijeenkomsten van Market Garden, de ‘verloren slag om Arnhem’ van de geallieerden in 1944. De bijna 1500 soldaten die daarbij omkwamen en de andere slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog worden dan herdacht.
In west Arnhem en Oosterbeek leeft deze herdenkingsdag meer dan de nationale herdenkingsdag op 4 mei. Er is midden in Lombok, in de Nassaustraat, een gedenkmonument van deze airborne. In de Alexanderstraat en de Zwarteweg in Lombok hebben de commandanten Robert Elliott Urquhart (1901 – 1988) en Gerald William Lathbury (1906-1978) en zijn manschappen zich schuil gehouden voor de Duitsers. En in het voormalige ‘Lombokse’ Elisabeth gasthuis aan de Utrechtseweg werden zowel Duitse als geallieerde soldaten geholpen.
 
Wist u dat …
… de penitentiaire inrichting De Berg, de ‘Koepel’,  in de jaren 1882-1886 gebouwd is naar een idee van de Brits rechtsgeleerde Jeremy Bentham. De koepel is niet alleen een efficiënte bouwvorm om goed toezicht te kunnen houden, maar betekende in die tijd ook een grote verbetering van de vaak erbarmelijke toestanden waarin gevangenissen tot dan toe verkeerden. In Nederland zijn drie koepel gevangenissen gebouwd. De eerste in Arnhem en later in Haarlem en Breda. Het ontwerp is van ingenieur J.F. Metzelaar. Lang voordat Arnhem op het elektriciteitsnet werd aangesloten had het complex al een telefoonaansluiting en een eigen elektrische installatie.
 
 

 

 

 
Advertenties

Over hermanspinhof

journalist/ writer, print, television, radio photographer
Dit bericht werd geplaatst in Sfeer nieuws. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s