TV kijken slechter dan gedacht

Tv kijken slechter dan gedacht

Door: Herman Spinhof

 

  • Veel tv kijken leidt tot slaapstoornissen en vervroegde pubertijd
  • politici durven de huidige media ontwikkelingen niet aan te pakken

Televisiekijken is schadelijker voor kinderen dan tot nu toe werd aangenomen. Volgens de Britse psycholoog Aric Sigman zelfs zo schadelijk dat voor kinderen onder de drie jaar tv kijken verboden zou moeten worden. Opvoeders zouden strenger moeten toezien op het kijkgedrag van hun kroost. Maar ook voor de overheid is een rol weggelegd menen sommige onderzoekers.

 

Veel televisiekijken kan leiden tot obesitas (vetzucht), bijziendheid, vroegtijdige puberteit, ADHD en zelfs autisme. Deze opzienbarende conclusies trekt de Britse wetenschapper Aric Sigman in een onlangs verschenen artikel in het Engelse tijdschrift Biologist (februari 2007). Hij baseert zich op ruim twintig eerder gepubliceerde onderzoeken. Een klein berichtje verscheen er over in de Nederlandse kranten. Maar moeten ouders en opvoeders zich nu ernstige zorgen maken over het kijkgedrag van hun kroost? Of valt het allemaal wel mee en zal het zo’n vaart niet lopen? Wat moet je doen om excessief kijkgedrag te voorkomen? Vragen waar iedere opvoeder graag duidelijke antwoorden op wil. Maar zijn die ook te geven?

 

Het merendeel van het onderzoek naar het kijkgedrag van kinderen en de gevolgen daarvan komt uit de sociaal wetenschappelijke hoek. Vanuit de medische kant is daar veel minder onderzoek naar gedaan. Ondanks dat is er toch het een en ander bekend. Vanuit de voedingsleer bijvoorbeeld.

Voedings- en gezondheidsdeskundige Dr. Jaap Seidell van de Vrije Universiteit van Amsterdam is stellig: “Veel televisiekijken zet aan tot vetzucht. Televisiekijken betekent vier dingen: je zit stil, je zit binnen, vaak wordt er ook nog bij gegeten en gedronken en dan is er ook nog reclame, waarin een beeld wordt gegeven dat je gelukkig wordt van een snack op zijn tijd. Er zijn kinderen die nog meer tv-kijken dan gemiddeld (ruim twee uur, red.) en steeds vaker hebben kinderen een eigen tv-toestel op hun kamer. Dat zijn allemaal factoren die aanzetten tot vetzucht.” Seidell’s bevindingen sluiten aan bij die van Sigman. Seidell: “In de Verenigde Staten zijn veel experimenten gedaan op dit gebied. Daaruit blijkt dat kinderen minder dik worden als ze minder tv kijken. En als kinderen wekelijks een beperkte hoeveelheid kijktijd krijgen toebedeeld die ze zelf mogen indelen, blijkt dat twee gevolgen te hebben: ze worden magerder en ze gaan selectiever kijken.”

Kortom televisiekijken kan dikmakend zijn. Maar hoe zit het met slaapstoornissen, ADHD of zelfs autisme? Deskundige op het gebied van slaapstoornissen bij kinderen is de orthopedagoog Dr. Anne Marie Meijer van de Universiteit van Amsterdam. “Het lijkt aannemelijk dat kinderen die veel televisiekijken dat ook later op de avond doen en dus laat naar bed gaan. En korter slapen kan leiden tot probleemgedrag bij kinderen. In hoeverre slaapproblemen ook tot ADHD kan leiden is onduidelijk”, aldus Meijer. Wel is uit onderzoek gebleken dat bij ADHD kinderen met inslaapstoornissen de biologische klok te laat is afgesteld. De eigen productie van het hormoon melatonine is daarop van invloed. En een laag melatonine gehalte, suggereert Sigman in zijn artikel, kan bij meisjes weer leiden tot vroegtijdige pubertijd. In hoeverre televisiekijken daarbij een rol speelt, moet nader worden onderzocht. Veel tv-kijken kán dus van invloed zijn op slaapstoornissen en eventueel ook op ADHD-klachten en vervroegde pubertijd. Maar een verband met autisme wordt echter door de meeste deskundigen onwaarschijnlijk geacht.

 

Wat moeten we met de bevindingen van Sigman? “Ze kunnen twee heel verkeerde tegenstrijdige reacties oproepen,” aldus mediapsycholoog Dr. Jaap van Ginneken, schrijver van veel boeken over media en de effecten daarvan. “Een reactie kan zijn: ‘het is allemaal overdreven.’ Anderzijds kan het tot hysterische bezorgdheid leiden. Ik denk dat de mogelijke verbanden die Sigman aanhaalt serieuze aandacht verdienen. Echter weinig politici durven deze media-ontwikkelingen frontaal aan te pakken uit angst om voor ouderwets en behoudend te worden aangezien. Je kan Sigman hooguit beschuldigen van cherry-picking: hij haalt alleen verontrustend onderzoek aan en doet daar nog en schepje bovenop. Want misschien heeft tv-kijken ook veel positieve kanten, maar die blijven in zijn betoog buiten beeld. Uiteindelijk lijkt tv-kijken me een kwestie van dosering.”

 

 

Televisiekijken is niet alleen slecht

 

  • TV-kijken ook goed voor de ontwikkeling van kinderen
  • TV zenders zijn ook opvoeders, al zeggen ze van niet

 “Je kunt er ook van leren. Van Sesamstraat bijvoorbeeld leren kleuters woorden en ontwikkelen ze inzicht in vormen en figuren. Hun hersens worden er door geprikkeld. Vooral als ouders samen met kinderen kijken leren ze van televisiekijken.” Dat zegt Dr. Peter Nikken van het Nederlands Jeugdinstituut in Utrecht. Kinderen leren ook van televisie door dingen na te doen. Zoals veel ouders dat wel zullen herkennen van het eindeloos herhalen van dezelfde animatie en dan bijvoorbeeld de berendans na doen uit Teddy Bears’ Picknick of Kabouter Plop.

Nikken die ook betrokken is bij de ontwikkeling van De Kijkwijzer wijst nog op een ander aspect namelijk dat jonge kinderen fictie vaak als werkelijkheid ervaren. “Pas op latere leeftijd, vanaf negen jaar, nemen kinderen daarvan afstand en leren ze onderscheid te maken tussen realiteit en fictie. Dat zijn feiten waar je als opvoeder rekening mee moet houden bij het kijken naar televisie.” Om die reden wordt er van verschillende kanten gepleit voor een beperking of zelfs een verbod op reclame rondom kinderprogramma’s op tv. Onderzoeker Moniek Buijzen van de Universiteit van Amsterdam deed studie naar het effect van reclame op kinderen. Daaruit komt naar voren dat kinderen die relatief veel reclame kijken, ongezonder gaan eten. Ook Seidell wijst op dat effect. Hij voelt dan ook voor een reclameverbod op kindertelevisie zoals in Zweden. Buijzen wil alleen restricties opleggen aan reclameboodschappen die op kinderen gericht zijn. De kinderzenders zelf voelen daar weinig voor. De Publieke Omroep heeft eens laten berekenen dat een reclameverbod rond kinderprogramma’s 15 miljoen euro aan reclame-inkomsten zou kosten. De commerciële kinderzenders zouden helemaal verdwijnen. De vorige regering hoopte dat door een betere zelfregulering omroepen meer kindvriendelijke reclame zouden gaan uitzenden. Maar de populaire kinderzender Jetix wil daar niet aan. “Jetix is geen opvoeder,” laat directeur René Boogaard keer op keer weten. Seidell: “die kinderzenders zeggen dat ze geen opvoeders zijn, maar ze zijn het ondertussen wel. Ook als ouders niks zeggen, voed je je kinderen toch op.”

 

 

Tips voor minder tv kijken

 

  1. Allereerst wees geïnteresseerd in wat kinderen leuk vinden om naar te kijken. Kijk met ze mee en probeer hun cultuur te begrijpen.
  2. Reageer niet uit angst door zonder meer iets te verbieden om naar te kijken, vaak heeft dat een averechts effect. Vraag aan ze waarom ze iets leuk vinden en praat erover. Maak keuzes met ze naar welke programma’s ze het liefst kijken en bepaal de kijktijd.
  3. Ga andere activiteiten met je kinderen doen: naar buiten, een spelletje of voorlezen. Kortom probeer actief variatie aan te brengen in de activiteiten van kinderen.
  4. Helaas is er niet één loket in Nederland waar ouders met hun vragen over televisiekijken, gamen en het gebruik van internet terecht kunnen. Er zijn lespakketten en verschillende websites waar opvoeders terecht kunnen. http://www.weetwatjeziet.nl (lespakket), http://www.reclamerakkers.nl (voor het bevorderen van reclameweerbaarheid) en http://www.mijnkindonline.nl (veilig internetgebruik); http://www.kennisnet.nl (algemene onderwijssite) en http://www.kinderconsument.nl.

 

Waar kijken kinderen naar?

 

Gemiddeld kijken kinderen van 6 tot 12 jaar ruim twee uur televisie per dag (126 minuten). In 2002 was dat bijna een kwartier minder (113 minuten). Vooral met de komst van nieuwe commerciële kinderzenders als Jetix is de gemiddelde kijktijd toegenomen.

 

Mitchel Emerenciana (10), enig kind: “Voor school kijk ik een kwartier tv, tussen de middag een uur, ’s middags speel ik buiten en ’s avonds kijk ik nog een uur. Bij elkaar zo’n tweeëneenhalf uur per dag. Twee keer in de week ga ik naar atletiektraining en zondags vaak de hele dag naar een wedstrijd. Het liefste kijk ik naar Ed, Edd ’n Eddy op Cartoon Network, maar ik kijk ook veel naar documentaires op Discovery Channel. Mijn ouders zeggen wel eens nu is het genoeg, nu ga je buiten spelen. En dat doe ik dan ook.”

Wiebe van Ligten (7 jaar) heeft ongeveer het zelfde kijkpatroon. Met zijn oudere broer (9) en een zus (12) heeft hij regelmatig ruzie over waar ze naar kijken. “Meestal wint mijn zus, maar als mijn moeder er bij is win ik. Het liefste kijk ik naar Galactic Football op Jetix. Na school ga ik buiten voetballen en drie keer per week ga ik naar atletiek.”

 

De populairste zenders overdag (7.00-19.00 uur) van kinderen van 6 tot 12 jaar zijn:

  1. Nickelodeon (29% marktaandeel)
  2. Jetix (25%)
  3. Z@pp/Nederland 3 (10%)
  4. afspelen DVD’s (8%)
  5. Nederland 1 (4%)

 

Top 10 programma’s in februari, kinderen van 6 tot 12 jaar:

  1. X Factor (RTL4; 24 februari; kijkdichtheid 12,2 %)
  2. Lilo & Stich (Jetix, 18 februari; 11,9 %)
  3. De Wedstrijden, zondag (Tien, 4 februari; 11,6%)
  4. Adventures of Jimmy Neutron boy (Nickelodeon, 24 februari; 11,1%)
  5. Spongebob squarepants (Nickelodeon, 11 februari; 10,9%)
  6. Totally spies! (Jetix, 2 februari; 10,2%)
  7. Max (Jetix, 18 februari; 10,1%)
  8. Jeugdjournaal (Ned. 3, 8 februari; 9,8%)
  9. Johnny test (Nickelodeon, 11 februari; 9,6%)
  10. Rangers (Jetix, 25 februari; 9,5%)

Bron: Stichting Kijkonderzoek

 

Advertenties

Over hermanspinhof

journalist/ writer, print, television, radio photographer
Dit bericht werd geplaatst in media. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s